Het districtscollege heeft het projectplan en concept voor de heraanleg van het speelterrein in het Villegaspark in Berchem goedgekeurd.

Artikel 1: Het districtscollege keurt de projectdefinitie en concept (30 april 2026) voor de heraanleg speelterrein, Villegaspark, district Berchem, goed. Artikel 2: Dit besluit heeft in principe geen financiële gevolgen. Artikel 3: Het districtscollege geeft opdracht aan: Dienst taak SW/PR/ONT na de inspraakprocedure opdrachtdocumenten opmaken Bestuurscoördinator district communicatie en participatietraject organiseren

Motivering Aanleiding en context fase actie datum jaarnummer adviezen speelruimtevergadering 30 april 2026 Ambitie Realisatie van een fantasierijk speelterrein in een aantrekkelijke, groene omgeving, dat integraal toegankelijk is en speelkansen biedt voor iedereen, met diverse spelvormen en ruimte voor ontmoeting en gezellig te verblijven, waarbij de historische gelaagdheid van het gebied zichtbaar is. Regelgeving: bevoegdheid Met de collegebeslissing van 12 mei 2017 (jaarnummer 4463) werden de bevoegdheden van de districtscolleges vastgelegd. Artikel 4 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor de aanleg, heraanleg en onderhoud van lokale speelterreinen. In het gemeenteraadsbesluit van 23 juni 2025 (jaarnummer 563) werden de bovenlokale locaties vastgesteld. Villegaspark is een lokaal speelterrein. Argumentatie Het huidige speelterrein is verouderd en de speeltoestellen zijn aan vervanging toe. Het projectgebied wordt daarom opgewaardeerd tot een kwalitatieve speelruimte, ontworpen als één samenhangend geheel met respect voor de bestaande groenstructuur. Het doel is om een fantasierijk speelterrein te realiseren in een aantrekkelijke, groene omgeving, dat integraal toegankelijk is en speelkansen biedt voor iedereen, met diverse spelvormen en ruimte voor ontmoeting en gezellig verblijven, waarbij de historische gelaagdheid van het gebied zichtbaar is. Het ontwerp streeft naar een samenhangende vormgeving met een uniform en herkenbaar beeld. A. Samenhangende padenstructuur Door de aanleg van het nieuw skatepark wijzigt de padenstructuur van het park. Daarom worden ook de paden ter hoogte van het nieuwe speelterrein aangepast. Dit biedt zowel de kans om het speelterrein meer ruimte te geven als om een samenhangende, functionele padenstructuur voor deze parkzone te realiseren. Ook de padenstructuur binnen het projectgebied zelf sluit logisch aan op de bestaande padenstructuur van het park. Het organisch ontstane informeel pad aan de noordzijde van het speelterrein wordt behouden en geïntegreerd als extra spelelement. B. Historische gelaagdheid Het speelterrein ligt op een locatie met een rijke geschiedenis, boven op een voormalige kazerne van de voormalige Brialmontomwalling. In het ontwerp wordt hierop ingespeeld door een fragment van deze kazerne en de historische gelaagdheid zichtbaar te maken in de vormgeving. Dit kan worden opgevat als een subtiel element dat als het ware onverwacht verschijnt en de opeenvolgende tijdslagen van de plek zichtbaar maakt. De buitenmuren van de voormalige kazerne kunnen daarbij vertaald worden naar een massief volume of leesbaar lijnelement in het ontwerp, bijvoorbeeld door het speelterrein gedeeltelijk of volledig te verhogen. Voor de materialisatie wordt aangesloten bij de vormentaal van de omliggende parken, zoals het Brialmontpark, met een voorkeur voor bakstenen elementen die de historische referentie versterken. Het ontwerp van het speelterrein wordt zo uitgewerkt dat de archeologische resten maximaal behouden blijven, waarbij funderingen waar nodig worden aangepast. Muurresten kunnen, na een weloverwogen afweging of indien noodzakelijk, worden afgebroken. C. Landschappelijke inrichting Het projectgebied is omgeven door lage speelheuvels . Het is de bedoeling om de locatie en functie hiervan in het nieuwe ontwerp te herbekijken, mogelijks worden er verwijderd of verplaatst. Bij het aanpassen van deze lage heuvels moet steeds rekening worden gehouden met de integriteit van de aanwezige boomwortels en het behouden van een neutrale grondbalans. D. Drie speelzones Binnen het projectgebied worden drie speelzones voorzien, elk met een eigen karakter en gebruik. Er wordt een makkelijk toegankelijke speelzone ingericht, waarin sociaal, fantasie- en repetitief spel centraal staan. In deze zone zijn geborgenheid en rollenspel belangrijk. De speeltoestellen worden bij voorkeur uitgevoerd in hout en geplaatst op een ondergrond van zand. In deze zone wordt ministens één combinatietoestel voorzien. Daarnaast is er een niet makkelijk toegankelijke speelzone , gericht op avontuurlijk en uitdagend spel. Hier ligt de nadruk op sociaal spel, constructiespel en parcours. Spelvormen die zeker aan bod moeten komen zijn schommelen, glijden, draaien, klimmen en klauteren, slingeren, experimenteren, zandspel en evenwicht. Ook in deze zone gaat de voorkeur uit naar houten toestellen op een ondergrond van zand. Tot slot wordt een rustige speelzone op gras voorzien, die een zachte overgang vormt naar de parkomgeving. Deze zone is afgestemd op kinderen en biedt ruimte voor kleinschalige spelelementen, zoals een plek om te ontspannen. Er gaat bijzondere aandacht naar integrale toegankelijkheid : zowel het speelterrein zelf als de speeltoestellen moeten bruikbaar en toegankelijk zijn voor kinderen met diverse vormen van beperkingen, waarbij samenspel centraal staat. Er wordt zitgelegenheid ( inclusief enkele standaard zitbanken met rugleuning) en afvalbakken voorzien op en rond het speelterrein en het nieuwe tracé van het parkpad. Het speelterrein wordt niet verlicht. Het volledige speelterrein wordt via het ‘Design & Build’-principe aanbesteed. Parkeerbalans De ontwerpnota heeft geen invloed op de parkeerbalans. Bomenbalans De ontwerpnota resulteert in een neutrale bomenbalans. Hemelwaterplan Op 19 januari 2018 (jaarnummer 501) keurde het college het hemelwaterplan goed. De Vlaamse wetgeving en het hemelwaterplan van de stad Antwerpen stellen dat maximaal moet worden gestreefd naar bronmaatregelen om hemelwater op te vangen en te verwerken. Inspraak Er zijn verschillende bevragingen over het speelterrein geweest. Algemene financiële opmerkingen Het voor deze opdracht vereist budget is voorzien op 5012500000/220/3BER010107M04273/3BE090200/2026. Adviezen speelruimteoverleg Gunstig advies 30 april 2026 Het speelruimteoverleg adviseerde gunstig mits volgende voorwaarden: thematische vormgeving en zonering verder uitwerken. Hiermee is rekening gehouden bij de verdere uitwerking van het concept. Beleidsdoelstellingen Decentralisatie 3BER01 - Doorgedreven investeren in een kwalitatief en leefbaar Berchem, in verbinding en dialoog 3BER0101 - Berchem is een welvarend, bruisend en superdivers district met tal van actviteiten voor én met de Berchemse gemeenschap 3BER010107 - We zetten in op kwaliteitsvolle veilige en incusieve speeltuinen. Berchemse kinderen en jongeren kunnen zich ten volle ontplooien en krijgen allen dezelfde kansen